PRZEJŚCIE  DO
STRONY  NADRZĘDNEJ

Wojciech Kosek
Pierwotny ryt Paschy
w świetle schematu literackiego
Księgi Wyjścia 1–18


Wydawnictwo Naukowe
Papieskiej Akademii Teologicznej,
Kraków 2008


SPIS TREŚCI

Podziękowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .     5
Słowo od autora do wydania pracy drukiem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .     6
Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .     7
1. Ogólna charakterystyka Paschy i jej rytu w świetle Starego Testamentu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .     9
2. Tradycja Izraela o rycie Paschy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   15
3. Księga Wyjścia o rycie Paschy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   21
4. Metody czytania i analizowania Pisma Świętego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   23
5. Zasadnicza teza niniejszej pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   26
6. Zasadnicza metoda badań na tle dotychczasowych metod . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   28
Rozdział I. Podział Księgi Wyjścia na fundamentalne jednostki literackie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   53
1.1. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   55
1.2. Przedstawienie dotychczasowych sposobów podziału Księgi Wyjścia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   60
1.2.1. Podział Wj 1–18 w Biblii Hebrajskiej, w Septuagincie i w Biblii Tysiąclecia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   60
1.2.2. Odredakcyjne tytuły, dzielące tekst Wj 1–18 we współczesnych wydaniach Pisma Świętego
i we współczesnych komentarzach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   66
1.3. Poszukiwanie nowego kryterium podziału Księgi Wyjścia 1–18 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   87
1.3.1. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   87
1.3.2. Egzegeza Wj 3,19 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   88
1.3.3. Egzegeza Wj 4,21 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   90
1.3.4. Egzegeza Wj 1,1–7,7 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
1.4. Wyznaczenie głównych perykop w Wj 1–18 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122
1.4.1. Wj 11,9–10 jako odredakcyjne podsumowanie etapu cudów i całej perykopy 6,2–11,10 . . . . . . . . . . . . 122
1.4.2. Wj 12,1–13,16 jako trzecia perykopa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127
1.4.3. Wj 13,17–14,31 jako czwarta perykopa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153
1.4.4. Wj 15,1–21 jako piąta perykopa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161
1.4.5. Wj 15,22–18,27 jako szósta perykopa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165
1.5. Zestawienie głównych perykop w Wj 1–18 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178
1.5.1. Perykopa pierwsza i ostatnia jako inkluzja dla Wj 1–18 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178
1.5.2. hw"hy> objawia siebie – podstawowe przesłanie drugiej perykopy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182
1.5.3. Perykopa trzecia, czwarta i piąta w Wj 1–18 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191
1.6. Podsumowanie rozdziału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194
Rozdział II. Zależność struktury literackiej Księgi Wyjścia 1-18 od sposobu zawarcia przymierza
Boga z Abramem (Rdz 15) i od struktury opisu zawarcia przymierzy hetyckich . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199
2.1. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201
2.2. Rozsunięcie wód morza (Wj 14,21) jako akt analogiczny do przecięcia zwierzęcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203
2.2.1. Przecięcie zwierząt na połowy (rzG<) przez Abrama (Rdz 15,17)
a przecięcie morza na połowy (rzG<) przez Pana (Ps 136,13) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203
2.2.2. Rozdzielenie Morza Sitowia w Księdze Wyjścia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206
2.2.3. Rozdzielenie Morza Sitowia w Księdze Proroka Izajasza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209
2.2.4. Znaczenie rzeczowników «bh;r:» (Rahab), «!yNIT;» (Smok), «!t"y"w>li» (Lewiatan)
oraz czasowników opisujących akt Boga wobec desygnatów tych rzeczowników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212
2.2.5. Podsumowanie analiz aktu rozcięcia morza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217
2.3. Proroctwo Jeremiasza o zawarciu przymierza Pana z Izraelem w dniu wyprowadzenia go z Egiptu . . . . . . 218
2.3.1. Elementy przymierza w Księdze Proroka Jeremiasza 11,1–8 i w Księdze Wyjścia 1–18 . . . . . . . . . . . . 218
2.3.2. Elementy przymierza w Księdze Proroka Jeremiasza 7,22–23
jako uzupełnienie proroctwa Jeremiasza 11,1–8 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223
2.3.3. Elementy przymierza w Księdze Proroka Jeremiasza 31,31–33 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226
2.3.4. Podsumowanie badań Księgi Proroka Jeremiasza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 232
2.4. Elementy przymierza w Księdze Proroka Ezechiela 16,6–8; 20,5–10; 23,1–49
jako uzupełnienie proroctwa Jeremiasza 11,1–8; 31,31–33 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234
2.4.1. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234
2.4.2. Pierwsza alegoryczna historia Izraela . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236
2.4.3. Druga alegoryczna historia Izraela . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242
2.4.4. Trzecia alegoryczna historia Izraela . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244
2.4.5. Podsumowanie badań alegorii Ezechielowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244
2.5. Literacki schemat opisu zawarcia przymierzy hetyckich a schemat literacki Księgi Wyjścia 1–18 . . . . . . . . 247
2.5.1. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247
2.5.2. Literacki schemat opisu zawarcia przymierzy hetyckich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248
2.5.3. Literacki schemat opisu zawarcia przymierzy biblijnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252
2.5.4. Literacki schemat Wj 1–18 w świetle zbadanych schematów opisu zawarcia przymierza . . . . . . . . . . . . 257
2.5.5. Analizy końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274
2.6. Podsumowanie rozdziału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279
Rozdział III. Ryt Paschy a struktura literacka Księgi Wyjścia 1–18 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285
3.1. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287
3.2. Świętowanie Paschy w świetle biblijnej historii Izraela . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288
3.3. Wprowadzenie w opis przebiegu uczty paschalnej. Podział sederu na 14 punktów i na cztery części . . . . . . 291
3.3.1. Podstawowe informacje o sederze paschalnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291
3.3.2. Czynności bezpośrednio poprzedzające paschalny seder . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293
3.3.3. Zasadnicza 14–to punktowa struktura sederu paschalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295
3.3.4. Część I sederu paschalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297
3.3.5. Część wspólna dla I i II części sederu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300
3.3.6. Część II sederu paschalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303
3.3.7. Część wspólna dla II i III części sederu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305
3.3.8. Część III sederu paschalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314
3.3.9. Część IV sederu paschalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 320
3.4. Poprawne rozumienie afikomanu jako «przaśnika upamiętniającego wyprowadzenie Izraelitów
przez Pana z Egiptu» . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322
3.4.1. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322
3.4.2. Słowa hebrajskie, związane z afikomanem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322
3.4.3. Struktura literacka perykopy prawa (Wj 12,1–13,16) a problematyka afikomanu . . . . . . . . . . . . . . . . . . 330
3.4.4. Podsumowanie i wnioski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339
3.5. Znaczenie zakazu spełniania w czasie Paschy ofiarowania Panu «otwierających łono»,
nakazanego w perykopie prawa (Wj 12,1–13,16) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 342
3.5.1. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 342
3.5.2. Porównanie nakazów i zakazów perykopy prawa (Wj 12,1–13,16) z ich spełnianiem
w sederze paschalnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343
3.5.3. Zakaz zawarty w traktacie «Pesachim» X. 8 w świetle znanych interpretacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 349
3.5.4. «!yriyjip.m;» – otwierający łono, czyli pierworodni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 354
3.5.5. Wnioski z analiz. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356
3.6. Porównanie struktur Wj 1–18 i sederu Paschy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357
3.7. Struktura perykopy prawa a antycypacyjny charakter uczty paschalnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 363
3.7.1. Wstęp. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 363
3.7.2. Analizy leksykalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364
3.7.3. Wnioski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .368
3.8. Podsumowanie rozdziału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372
Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 379
Streszczenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395
Summary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .403
Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 411
I.  Źródła biblijne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413
II.  Źródła kościelne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 415
III.  Hagady Paschalne, pisma rabiniczne, encyklopedie żydowskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 416
IV.  Komentarze do Biblii i pism rabinicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 418
V.  Programy komputerowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 427
VI.  Leksykony i podręczniki w formie elektronicznej w BibleWorks 6.0 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 427
VII.  Leksykony, konkordancje i słowniki biblijne, introdukcje biblijne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 427
VIII.  Literatura pomocnicza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 431
IX.  Inne leksykony, słowniki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 435
X.  Słowniki i pomoce językowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 436

Poprawny CSS!

Charakterystyka zawartości niniejszej strony, jej słów kluczowych:

Spis treści: W. Kosek, Pierwotny ryt Paschy w świetle schematu literackiego Wj 1-18. dr Wojciech Kosek prezentuje pracę doktorską: Pierwotny ryt Paschy w świetle schematu literackiego Księgi Wyjścia 1-18, obronioną na Wydz. Teologicznym PAT w Krakowie 17. 01. 2008 r. Tu: spis treści. A oto słowa kluczowe: Pismo Święte, Księga Wyjścia, Izajasz, Jeremiasz, egzegeza, Pascha, ryt, celebracja, afikoman, struktura literacka, Morze Sitowia, przymierze, traktat, Hetyci, seder, Talmud